Ortodonti nedir?

 

Ortodonti, diş ve yüz düzensizliklerini önlemeyi, teşhis etmeyi ve tedavi etmeyi amaçlayan dişhekimliği uzmanlığıdır.

 

Ortodontist kimdir?

 

Ortodontistler konusunda uzmanlaşmış diş hekimleridir. Yani 5 senelik diş hekimliği fakültesini bitirdikten sonra 4 veya 6 yıl arasında ortodonti eğitimi almış hekimlerdir. Ortodontistler braketler, aparatlar veya teller/şeffaf plaklar kullanarak dişlerin, çenelerin ve yüzün anormal konumlarının tedavisini gerçekleştirirler.

 

Ortodonti ne işe yarar?

 

Ortodonti, kozmetik görünümün iyileştirilmesine ek olarak çok önemli faydalara sahiptir. 

• Daha iyi çiğneme ve daha net telaffuz ve konuşma sağlar,
• Dişler arasında yiyecek parçacıkları toplanmasından dolayı ortaya çıkan diş çürüğü riskini azaltır,
• Diş çapraşıklığına bağlı olarak gelişen diş eti yaralanması ve travma riskini azaltır.

 

Dişlerdeki çapraşıklık bir hastalık değildir ve fiziksel sağlığı etkilemez. Çapraşıklık dişlerin pozisyonundaki bir değişimdir. Yüzün şeklini ve dişlerin görünümünü etkileyen problemler utanma, kendine güven eksikliği ve hatta depresyona neden olabilir. Dişlerdeki ciddi çapraşıklıklar yemek yemeyi, konuşmayı ve dişlerin temiz kalmasını etkileyebilir. Ortodontik tedavi bu durumları olumlu yönde etkiler.

 

Ortodonti ile hangi problemler düzeltilebilir?

 

• Çapraşık dişler – Çene kemiği için fazla büyük olabilecek dişlerin girintili çıkıntılı yerleşmesidir. Dar bir çenede tüm dişler için yeterli alan olmayabilir. Bu, kötü bir ısırıma ve çirkin bir görünüme neden olur. Çapraşıklığın en yaygın olduğu dişler üst köpek dişleridir.
• Öndeki dişlerin açık kalması - Üst ön dişlerin alt ucu, alt ön dişlerin üst ucuna temas etmediğinde meydana gelir. Bu yetersiz çiğnemeye yol açar.
• Derin kapanış - Üst ve alt ön dişlerin uyumlu hizalanmadığını ve alt dişlerin üst damağı çiğneme eğiliminde olduklarını, bazen de diş etlerine ve damağa zarar verdiğini gösterir. Bu durum diş eti hasarına ve diş eti hastalıklarına, diş kaybına ve dişlerin aşınmasına neden olabilir.
• Çapraz kapanış – Alt ve üst dişlerin kesici uçları bir araya gelmediğinde meydana gelir. Kötü görünüme, yetersiz çiğnemeye ve kolayca aşınabilen dişlere yol açar.
• Üst ön dişlerin fazla ileride olması - Üst dişlerin dışarı eğimlendiği bu durum parmak emmeden kaynaklanabileceği gibi üst çene kemiğinin alt çeneye göre fazla büyümesi nedeniyle de olabilir. Bu durumun ortodontik tedavi ile düzeltimi görünümü iyileştirebilir ve spor yaralanmaları veya düşmeler sırasında dişlerin zarar görmesini önler.
• Alt ön dişlerin fazla ileride olması - Alt çene, üst çenenin dışına ve önüne doğru çıkar. Kötü kozmetik görünümünün yanı sıra, aşınmış dişlere yol açabilir.
• Boşluk - Dişler arasındaki doğal olmayan boşluk, boyutsal olarak az gelişmiş, daha küçük veya eksik dişlerden kaynaklanabilir. Bazen de çene kemiği çok gelişmiş ve hacimsel olarak büyük olduğunda dişlerin arasında boşluk oluşabilir.
• Gömülü dişler – Sürmesi ve ağız içinde belirginleşmesi gereken daimi dişler dişeti veya kemikten çıkmadığında veya sadece kısmen ortaya çıktığında olabilir.

 

Ortodontik tedavi her yaşta uygulanabilir mi?

 

Hareket ettirilebilecek sağlıklı diş ve dişi çevreleyen sağlıklı kemiğin varlığında her yaşta yapılabilir. Çocukluk döneminde kemiklerin büyümesi düzenlenebilir, dişlerin pozisyonları hizalanabilir. Ergenlik ve yetişkin dönemde dişsel düzenlemeler yapılır ve eğer gerekirse orthodontik tedaviye destek olarak cerrahi uygulamalardan yardım alınır.

 

Ortodontik tedavi ne zaman başlar?

 

Çene kemiği kaynaklı sorunlara erken yaşta müdahale edilmesi, sorunun daha hızlı ve küçük yaşta çözülmesini sağladığı için çok önemlidir. Bu yüzden özellikle kendilerinde de çene kemiği sorunu veya diş çapraşıklığı olan ebeveynlerin, çocuklarının da aynı problemi yaşamamaları için 7-8 yaşından itibaren çocuklarını ortodontiste götürmeleri tavsiye edilir. Büyüme çağında olan çocukların henüz gelişimi tamamlanmadığı için diş teli / çene tedavilerinde çoğu zaman cerrahi müdahaleye gerek duyulmadan daha kolay ve hızlı sonuç alındığı için tedavinin erken başlaması çok değerlidir. 

Ancak ortodonti tedavisi sadece küçük yaşlarda yapılır gibi bir algı yanlıştır. Çünkü asimetrik görünüm, kapanış bozukluğu veya dişlerde çapraşıklık gibi sorunların ortodonti tedavisi her yaşta mümkündür. 60 yaşında birinin bile tel tedavisi ile dişlerini düzeltip hızlı ve estetik sonuçlar alınmaktadır.

 

Ortodontik tedavi nasıl yapılır?

 

Dişler yetişkinlerde, ergenlerde veya çocuklarda, sabit veya çıkarılabilir diş telleri veya şeffaf plaklar ile düzeltilir. Bu tedaviler çapraşıklık durumuna göre ayarlanabilir, modifiye edilebilir ve çenelerin büyüme-gelişimine izin verirken dişleri düzeltebilir.

 

Invisalign Tekniği (Telsiz Ortodonti)

 

Diş telini hiç kullanmadan tel tedavisi gerçekleştirmek de artık mümkün. Invisalign tekniğinde tel hiç kullanılmadan yapılan bir tedavidir. Bu teknikte hastanın dişleri düzenli olarak ölçülür, kalıplar yardımıyla dişlerin hizalanması sağlanır.

 

Şeffaf plaklarla ortodontik tedavi süreci nasıl başlar? 

 

Herhangi bir ortodontik tedaviye başlamadan önce iyi ağız hijyeni şarttır. Ağız içerisinden ölçü alınarak veya ağız içi kameralarla ağız içinin dijital görüntüsü elde edilerek dijital ortama atılan görüntüler üzerinde şeffaf plaklarla uygulanacak ortodontik tedavi planlamasını yapmak mümkündür. Hatta hastamızın ilk muayenesinde tedavi süreci boyunca dişlerinin adım adım nasıl düzeleceği hastaya gösterilebilmektedir. Bu görüntüler üzerinde hastanın dişlerinin pozisyonuyla ilgili özel istekleri bilgisayar ortamında düzenlenebilmektedir. Alınan bu görüntüler teknisyenimize gönderilir ve yaklaşık 2 hafta sonrasında hastalarımızın tedavi boyunca kullanacağı plaklar bize ulaşmış olur. Hafif vakalarda 8-10 plak veya orta seviye vakalarda 15-20 plak arasında hazırlanmış plaklarla tedaviye başlanır.

 

Şeffaf plakları kullanırken nelere dikkat etmek gerekir? 

 

Burada en önemli konu plakların yemekler haricinde sürekli kullanılması gerektiğidir. 10-12 günde bir sonraki plağa geçilerek tedavi devam eder. Şeffaf plaklarla tedavi süresi braketli tedavilerle aynıdır veya daha kısa sürebilir.  

 

Şeffaf plakların braketli ortodontik tedavilere göre üstün yanları nelerdir? 

 

Şeffaf plakların en önemli avantajı istenildiğinde çıkarılabilmesi ve yeme içme kısıtlamasının olmamasıdır. Plaklar estetik problem oluşturmazlar. Bir diğer önemli özelliği de uzun randevu aralıkları verebilmemiz sayesinde uzak mesafelerdeki hastalarımıza rahatlıkla önerebilmemizdir. Hastalarımızla görüntülü görüşmeler tedaviyi uzaktan da takip edebilmemizi sağlamaktadır.

Son bir yenilik de bu şeffaf plakların artık karışık dişlenme döneminde de kullanılabilmeleridir. Yani sadece yetişkinlere değil çocuk hastalarımızda da rahatlıkla kullanabiliriz.  

 

Başka hangi durumlarda şeffaf plaklar bize yardımcı olur?  

 

Ön bölgede gülümseme estetiği, gülüş dizaynı yapmak istiyoruz. Örneğin ön dişlerin arasında boşluklar var, ama lamine veya bonding yapılıp boşluklar kapatıldığında dişlerin boyutlarında uyumsuzluklar yaşanacak yani dişlerin arasındaki boşlukların düzenlenmesi gerekiyor. Bu durumda estetik tedaviler öncesinde kısa süreli şeffaf plak tedavisiyle dişlerin arasında uyumlu boşluklar oluşturup sonrasında estetik düzenlemelere geçebiliriz. 

 

Braketli ortodontik tedavi sırasında nelere dikkat edilir?

 

Sabit ortodontik tedavide braketler dişlerin üzerine yerleştirildiğinde, yiyecek parçacıklarının sıkışması daha olasıdır. Tedavi sırasında diş çürümesini önlemek için bireyin çok daha dikkatli ve sık diş fırçalaması gerekir. Ortodontist ayrıca gazlı içeceklerden, şekerli atıştırmalıklardan ve diş çürümesine yol açabilecek diğer nesnelerden uzak durmayı da önerebilir. Braketli tedavi uygulanıyorsa hastanın fındık, fıstık, cips, erik, zeytin ve patlamış mısır gibi sert yiyecekler yememesi gerekir. Bunlar brakete temas ederse braketin dişin yüzeyinden ayrılmasına neden olur ve tekrar yapıştırılması gerekir. Bu durum tedavinin tahmin edilen süresinden daha uzun sürmesine neden olur. 

 

Şeffaf Teller & Porselen Braketler

 

Diş teli tedavisi konusunda hastaları endişelendiren önemli konulardan biri estetik görünüştür. Ancak artık tel tedavisinde kullanılan metal braket ve tellerin yerini dışarıdan görünmesi hatta anlaşılması zor olan şeffaf teller ve porselen braketler almıştır. Bu sayede diş teli tedavisi estetik kaygı yaşanmadan rahatlıkla gerçekleştirilir.

 

Lingual Teknik

 

Tel tedavisinin hiçbir şekilde belli olmamasını isteyen, özellikle ileri yaşlardaki hastalar için Lingual teknik kullanılabilir. Bu teknikte dişe takılan tel ve braketler, dışarıdan görünmeyecek şekilde ağız içine yani dil ve damağa doğru yerleştirilir. Teller dişin ön yüzünde yer almadığı için diş teli tedavisi teller hiç görünmeden ve hasta estetik rahatsızlık yaşamadan gerçekleştirilir.

 

Ortodontik Mini Vidalar

 

Mini İmplant, Mikro Vida gibi isimlerle de bilinen bu küçük metal vidalar, düzgün yerleşmemiş dişlerin hizalanması için hareket ettirilmesine yardımcı olması için diş etinden çene kemiğine takılır. 

 

Ortodontik tedaviler sırasında ağrı oluşur mu?

 

Ortodontik tedaviler sırasında ağrı oluşabilir. Ağrı kesici ilaç alınması tavsiye edilir. Braketlerin çıkıntılı yüzeyleri yanak ve dudak içini tahriş edebilir, bu durumda hastanın braketlerin üzerine yerleştireceği mumlar braketlerin çıkıntılı yüzeylerini yuvarlaklaştırır, tahrişi önler. Aft kremlerinin tahriş olmuş dokuya uygulanması ağıziçi yaraların hızlıca iyileşmesini sağlar.

 

Ortodontik tedaviler ne kadar sürer?

 

7-9 yaşları arasında çene kemiklerine uygulanan apareyler uzun süre takip gerektirebilir. Üst çenesi dar veya geride-ileride olan hastalarda 1 yıl kadar bu apareyler kullanılabilir. 

Süt dişlerinin yerini sürekli dişler aldıktan sonra eğer diş çekimi yapılıp braketli tedavi uygulanacaksa ortodontik tedavi ortalama 1-1,5 yıl sürer. Diş çekimi yapılmaksızın uygulanan ortodontik tedaviler 1 yıl kadar sürer. Ortodontik tedavi süresince hastaların 5-6 hafta arayla randevularına gelmeleri yeterlidir.

 

Ortodontik tedavinin süresi ne kadardır?

 

Diş ve çene yapılarındaki bozuklukların şiddetine göre 6 ila 36 ay arasında değişebilir.

 

Tel ile yapılan ortodonti tedavi esnasında ağrı ya da hassasiyet olacak mı?

 

Tellerin takıldığı ilk günlerde yanak ve dudaklarda hafif tahriş, çiğneme sırasında dişlerde ağrı görülebilir; ancak bu şikayetler en fazla 10 gün içerisinde azalarak sona erer.

 

Ortodonti tedavisi gerekli olduğu durumlarda yapılmazsa ne gibi problemlerle karşılaşılabilir?

 

Dişlerde var olan düzensizlikler, vücudumuzdaki fizyolojik aktivitenin yaşam boyu devam etmesi nedeniyle yaşınız ilerledikçe artacak ve var olan uyumsuzluklar şiddetlenecektir. Bundan dolayı uzun vadede dişlerinizin görünümü sizi daha çok rahatsız edecektir.

Dişlerinizde var olan düzensizlikler dişlerinizin kapanışında uyumsuzluğa yol açarak dişlerinizin düzgün kapanmasını engelleyebilir. Bu durum çene ekleminize daha fazla baskı gelmesine sebebiyet vererek uzun vadede ağız açıp kapanırken ses duyulması, açma kapama kısıtlılığı ve çene kilitlenmesi gibi problemlere yol açabilir.

Yine dişlerin kapanışında var olan uyumsuzluklardan dolayı bazı dişlere gereğinden fazla baskı gelmesi sonucu dişlerde travmatik etki görülüp ek tedavilere ihtiyaç duyulabilir.

Dişlerde var olan çapraşıklıklardan dolayı dişlerin bazı yüzeyleri ve diş araları daha zor temizleneceğinden çürük oluşma riski, diş dizisi daha düzgün olan bireylere göre daha fazladır.

 

Dişler düzeldikten sonra tekrar bozulabilir mi ?

 

Dişleriniz düzeldikten, ortodontik tedaviniz bittikten sonra  mevcut durumu koruması amacı ile pekiştirme aygıtları uygulanır. Tedavi bitiminden sonra 6 ay ve 12 aylık sürelerle rutin kontroller gerçekleştirilir. Eğer bu aygıtlar size önerilen sürelerde kullanılmazsa ve uzun süre kontrole gelinmezse dişlerinizin tekrar bozulma ihtimali vardır. 

Ortodontik tedavi ihtiyacını başka hangi durumlarda tespit ederiz?

Burnundan soluk alıp vermede güçlük çeken kişiler diğer bir hava yolu olarak ağızlarından solunum yapmaya başlarlar ve burunlarındaki problemi kompanse etmeye çalışırlar. Bu durumda geceleri horlama ile karşılaşılabilir. Ağız solunumu yapan bireylerde sıklıkla ortodontik sorunlar da meydana gelmektedir. Bu yüzden kulak burun boğaz doktoru ve ortodontist kontrolünde olmanız gerekmektedir.

Çocukların geceleri parmak emmeleri dişlerine zarar verir mi?

 

Kötü alışkanlıklar dediğimiz parmak emme, yalancı emzik kullanımı, biberon kullanımı, tırnak yeme gibi alışkanlıklar çocukların çene ve diş yapılarının büyüme ve gelişimini olumsuz şekilde etkilediğinden mutlaka bıraktırılmalıdır. Devam etmesi halinde bu alışkanlıkların yarattığı etkiler kalıcı hale gelir ve çocuğun uzun süreli ortodontik tedavi görmesi gerekir. Parmak emme bu alışkanlıklar içinde en zor bıraktırılandır. Çocuğunuzda parmak emme teşhis ettiğinizde bir ortodontistin kontrolüne girmenizde yarar var.